Natuurlijk zullen er nu mensen opspringen die verontwaardigd stellen dat je de oprichter van Sissy Boy niet met de voormalige directievoorzitter van Blokker Holding kunt vergelijken vanwege het verschil in soortelijk gewicht. Het is beslist waar dat Jaap Blokker na een carrière van 45 jaar qua prestaties en aanzien hetzelfde niveau had bereikt als iconen Ab Heijn en Anton Dreesmann. Michael Smit was nog in de bloei van zijn ondernemersbestaan en nog lang niet klaar. Wat zou hij uiteindelijk hebben bereikt als die onfortuinlijke ziekte hem niet voortijdig de kans had ontnomen zijn ambities te verwezenlijken? We weten het niet.

 

De retailers hebben elkaar mogelijk nooit ontmoet. Mijn gevoel zegt dat ze in een aantal opzichten tegenpolen waren. Enerzijds de flamboyante oprichter van een modemerk die gevoel had voor de mooie dingen in het leven. Anderzijds de zakelijke stijl van de voorzitter van Blokker Holding die het familiecredo ‘Eerst plicht dan genoegen’ hoog in het vaandel had staan. Stel dat beide heren elkaar hadden ontmoet. Mogelijk had Jaap op vaderlijke wijze Michael geadviseerd goed na te denken over de risico’s die hij nam met de uitbreidingsplannen voor SB Homeland; overvleugelde die veelzijdige lifestyle formule niet te veel zijn kernactiviteit kleding? Allicht had Smit met zijn droom van een Europese modeketen aan Blokker gevraagd wat het geheim was van de buitenlandse successen van zijn werkmaatschappijen.  

Overeenkomsten

Speculeren over de verschillen is leuk, het is veel interessanter om naar vier eigenschappen te kijken die beide topondernemers met elkaar deelden. Ze sluiten in mijn opvatting aan bij de essentie van retailing. ‘Wat kun je doen? Verrassend en aantrekkelijk blijven, dat is het enige’, stelde Jaap Blokker in 2005 in Tijdschrift voor Marketing (TvM) terecht vast.  

1. Blokker en Smit waren allebei creatieve geesten. In mijn beleving een essentieel kenmerk van een goede ondernemer. Het lijkt zo logisch, maar helaas lopen er vandaag de dag op hoofdkantoren van retailconcerns te veel accountants rond die de dienst uitmaken. Van die risicomijdende types die alleen op cijfers sturen en te weinig hun buikgevoel laten meewegen bij beslissingen. ‘Ik verkoop uit de onderbuik, durf in te vullen wat mensen prettig vinden’, verklapte Smit aan Het Financieele Dagblad het geheim van zijn commerciële succes.

2. Verkoop is ondergeschikt aan inkoop. Stap bij een willekeurige Blokker of SB Homeland binnen en je ziet gelijk dat de presentatie erop is gericht de producten aan de man te brengen en niet andersom. Blokker en Smit hadden intuïtief affiniteit met de producten die ze verkochten. ‘Bij een detailhandelsbedrijf begint marketing bij de inkoop’, doceerde Blokker in TvM. ‘Het begint aan de onderhandelingstafel van de speelgoedleverancier in Sjanghai, bij de glasfabriek in Italië, op de beurs in Frankfurt. De inkoopleider die een nieuw product ziet, moet meteen het hele marketingtraject in zijn hoofd hebben. Is er behoefte aan dit product, is de inkoopprijs goed, wanneer kan het worden verscheept, kan het op tijd in Nederland zijn voor de folder, welke verkoopprijs kan ik realiseren, hoe moet de verpakking eruit zien, welke plek in de winkel moet het krijgen?’

3. De klant staat op een. Blokker en Smit kenden hun klanten echt. Beide ondernemers waren ondanks hun persoonlijke succes er niet van vies van om wekelijks in hun natuurlijke habitat te staan en de klant in de ogen te kijken. ‘Ik heb enorm respect voor zijn prestaties, die getuigen van een groot inzicht in de verwachtingen van de klant’. Ahold-topman Dick Boer heeft het treffend gezegd, want een retailer die zijn klant niet kent en opzoekt, die is verkeerd bezig. Helaas vertrouwen sturen steeds meer managers op cijfers in plaats van op eigen waarnemingen.

4. Blijf jezelf en wees consistent. Jaap Blokker was een rijk man, maar zag zichzelf nooit anders dan anderen. Hij was de vleesgeworden ‘Blokker-klant’. Sissy-Boy, dat was Michael Smit: ‘Achteraf kun je praten over intuïtie, lef, overtuiging en natuurlijk doorzettingsvermogen gecombineerd met geloof in eigen kunnen. Ik heb mij ook niet bezig gehouden met hoelang ik dit ga doen, dit is wie ik werkelijk ben.’ We hebben het over natuurlijk leiderschap.

 

 

 

 

 

 

Tot slot een overdenking. De plaats innemen van persoonlijkheden als Smit of Blokker, dat is schier onmogelijk. In het geval van Sissy-Boy zal de huidige directie hoogstwaarschijnlijk in de geest van de oprichter door gaan. Zij zijn adepten van Michael’s visie. In het geval van de huidige directie van Blokker Holding wordt het nog spannend. De ervaring van zwaargewicht Peter Brussel is goed om het schip op koers te houden en de erfenis intact. Maar toch is de nieuwe topman Roland Palmer (37) geworden, die een heel andere carrièrepad heeft gekend buiten retailing. Voor mij een duidelijk signaal dat het concern nieuwe keuzes gaat maken. Het zou mij niet verbazen als Palmer er een andere leiderschapsstijl op na houdt dan de merktypologie van de onderneming suggereert. Een recente studie van Boer & Croon suggereert dat dit type ceo juist de taak heeft om het corporate merk, en de onderliggende factoren als cultuur en strategische oriëntatie, te veranderen. Als dat klopt, maak ik een nog diepere buiging voor Jaap Blokker, want hij heeft het aangedurfd om niet over zijn graf heen te regeren.